Tarihçe

 
İTÜ Bilim, Mühendislik ve Teknolojide Kadın Araştırmaları ve Uygulamaları Merkezi (İTÜ BMT-KAUM), bilim, mühendislik ve teknoloji alanlarında toplumsal cinsiyet eşitliğini güçlendirmek amacıyla 2009 yılında YÖK kararı ile İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde kurulmuştur. Merkez, ilk kadın rektörümüz Prof. Dr. Gülsün Sağlamer’in kurucu müdürlüğünde, 10 öğretim üyesi tarafından kurulmuştur. Kurucu üyeler Prof. Dr. Gülsün Sağlamer, Prof. Dr. Ahsen Özsoy, Doç. Dr. İpek İlkkaracan Ajas, Doç. Dr. Kadriye Bakırcı, Yrd. Doç. Dr. Mehtap Hisarcıklılar, Prof. Dr. Mine Göğüş Tan, Doç. Dr. Nilgün Okay, Prof. Dr. Nuran Zeren Gülersoy, Prof. Dr. Seyhan Uygur Onbaşıoğlu ve Araş. Gör. Özge Atalay Çelik’ten oluşmaktadır. Merkezimiz kuruluşundan itibaren, kadınların akademik, bilimsel ve toplumsal yaşamdaki görünürlüğünü artırmayı, toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı politikaların geliştirilmesini desteklemeyi ve bu alanda bilgi üretmeyi hedeflemiştir. Sırasıyla Prof. Dr. Gülsün Sağlamer (2009-2013), Prof. Dr. Fatma Arslan (2013-2017), Prof. Dr. Yeşim Gürsel (2017-2018), Prof. Dr. Leman Figen Gül (2018-2020) ve Prof. Dr. Hatice Ayataç (2022-devam ediyor) merkezimizde müdürlük yapmıştır.

Merkez, 2009–2013 yılları arasında İTÜ Taşkışla Kampüsü’nde faaliyet göstermiş; 8 Mart 2013 tarihinde, mühendislik fakültelerine ve öğrencilere daha yakın olabilmek amacıyla Maslak Kampüsü İTÜ Maden Fakültesi binasındaki yeni ofisine taşınmıştır. Bu taşınma, merkezin erişilebilirliğini ve üniversite içindeki etkileşimini güçlendiren önemli bir adım olmuştur. Aynı dönemde, Dünya Kadınlar Günü kapsamında düzenlenen etkinlikler, özel pul ve özel gün zarfları gibi sembolik çalışmalarla merkez faaliyetleri üniversite dışına da taşınmıştır.

İTÜ BMT-KAUM, kuruluşundan itibaren ulusal ve uluslararası ölçekte araştırmalar, çalıştaylar, konferanslar ve politika geliştirme süreçlerinde aktif rol üstlenmiştir. İstihdam, ekonomi politikaları, bilimsel kariyerler ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanlarında yürütülen araştırmalar; üniversiteler arası iş birlikleri ve uluslararası ağlar aracılığıyla genişletilmiştir. Merkez, aynı zamanda "Avrupa Kadın Rektörler Konferansı" gibi önemli organizasyonlara ev sahipliği yaparak bu alandaki kurumsal görünürlüğünü artırmıştır. 2014 yılında yürürlüğe giren İTÜ Cinsel Taciz ve Ayrımcılığı Önleme Yönergesi, merkezin koordinasyonunda hazırlanmış ve üniversite bünyesinde toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda kurumsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Bu süreç, İTÜ’de güvenli, kapsayıcı ve eşitlikçi bir akademik ortamın tesis edilmesinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.

Merkezin faaliyetleri yalnızca akademik çalışmalarla sınırlı kalmamış; sosyal sorumluluk projeleri, eğitimler, spor ve sanat etkinlikleriyle de genişlemiştir. Kadınların güçlenmesini ve dayanışmasını odağına alan “Kızlar Sahada” gibi projeler, merkezin toplumsal etki alanını üniversite sınırlarının ötesine taşımıştır. Aynı zamanda girişimcilik, sürdürülebilirlik ve STEM alanlarında kadınları destekleyen çalıştay ve projeler hayata geçirilmiştir. 2014 yılında yayın hayatına başlayan Mimoza Dergisi, İTÜ BMT-KAUM’un süreli yayını olarak merkezin bilgi üretme ve paylaşma misyonunun önemli bir parçası olmuştur. Yılda iki sayı yayımlanan dergi, sanattan bilime, sürdürülebilirlikten toplumsal farkındalığa uzanan geniş bir içerik yelpazesiyle kadın çalışmalarına kalıcı bir yayın platformu sunmaktadır. 

Bugün İTÜ BMT-KAUM; araştırma, eğitim, yayın ve uygulama faaliyetleriyle üniversite içinde ve dışında güçlü iş birlikleri kurmaya devam etmekte, toplumsal cinsiyet eşitliği alanında bilimsel bilgi üretimini ve kurumsal dönüşümü destekleyen öncü bir merkez olarak çalışmalarını sürdürmektedir.